IP | Pola eksploatacji w umowach prawnoautorskich

Jakie są zasady formułowania umów prawnoautorskich w zakresie pól eksploatacji?

1. Umowa obejmuje tylko te pola eksploatacji, które zostały w niej wyraźnie wymienione.

Uprawniony z umowy prawnoautorskiej może korzystać z utworu wyłącznie w sposób wskazany w umowie. Zawarcie  umowy zawierającej enigmatyczne sformułowanie, że dotyczy ona wszystkich znanych pól eksploatacji jest, z prawnego punktu widzenia, niewystarczające. Każde z pól eksploatacji, czyli każdy sposób korzystania z utworu, musi zostać w umowie wyodrębniony. Co istotne, warto szczegółowo w każdym kontrakcie takie pola opisać. Jeżeli np. plakat reklamowy stworzony przez grafika ma być opublikowany w prasie, można ograniczyć pole eksploatacji do konkretnego tytułu prasowego. Jeżeli fotografie mają być opublikowane na stronie internetowej, można podać jej dokładny adres www. Zaś w przypadku, gdy w przyszłości kontrahent grafika będzie chciał korzystać z utworu w inny sposób, niż pierwotnie założył, niezbędne będzie podpisanie aneksu do umowy, a nawet możliwe zwiększenie kwoty wynagrodzenia za korzystanie z plakatu lub fotografii na nowym polu eksploatacji.

2. Umowa może dotyczyć tylko pól eksploatacji, które są znane w chwili jej zawierania.

Z powyższego wynika, że jeżeli w przyszłości pojawią się jakieś nowe techniki utrwalania czy udostępniania utworów, strony powinny przystąpić do renegocjacji i zawrzeć aneks do umowy upoważniający klienta do korzystania z utworu na nowym polu eksploatacji. Warto zaznaczyć taką okoliczność w umowie poprzez odwołanie się do klauzuli renegocjacyjnej.

3. Co najistotniejsze, jeżeli umowa nie stanowi inaczej, twórcy czy jego następcy prawnemu (np. pracodawcy, licencjodawcy) przysługuje odrębne wynagrodzenie za korzystanie z utworu przez klienta na każdym odrębnym polu eksploatacji.

Brak wyraźnego wskazania w umowie, że wynagrodzenie w niej określone przysługuje za korzystanie z utowru na wszystkich wyodrębnionych w umowie polach eksploatacji, może stanowić podstawę do żądania przez twórcę lub licencjodawcę dodatkowego wynagrodzenia. Z drugiej  strony, jeśli intencją stron umowy było korzystaniez utworu wyłącznie w zakresie produkcji i kolportażu ulotek, natomiast do umowy skopiowany został wprost katalog pól eksploatacji wskazany przykładowo w ustawie i zaznaczono, że wynagrodzenie przewidziane w umowie obejmuje pola eksploatacji wyraźnie w niej wymienione, to jeżeli utwór zostanie oprócz kolportażu wykorzystany np. w ogólnopolskiej kampanii na billboardach, twórca nie będzie mógł domagać się dodatkowego wynagrodzenia.

W przypadku, gdy twórca zawiera aneks do umowy, bo chce upoważnić klienta do korzystania z utworu w inny sposób niż zakładała pierwotna umowa lub pojawiły się nowe techniki korzystania z utworów, np. nowe nośniki danych (patrz pkt 1 i 2 powyżej), powinien zagwarantować sobie dodatkowe wynagrodzenie za korzystanie z utworu na każdym nowym polu eksploatacji.

Podsumowując, w umowie prawnoautorskiej należy:

1. wymienić konkretne pola eksploatacji, a nie wskazywać, że dotyczy ona wszystkich znanych w chwili obecnej;

2. powiązać wynagrodzenie z wyszczególnionymi w umowie polami eksploatacji lub wprowadzić zapis, że wynagrodzenie umowne dotyczy wszystkich wymienionych w umowie pól eksploatacji;

3. kopiować pola eksploatacji wskazane przykładowo w ustawie wyłącznie wtedy, gdy strony umowy chcą, aby licencjobiorca/nabywca praw autorskich był upoważniony do korzystania z utworu w takim zakresie jak twórca;

4. unikać zapisu, zgodnie z którym w razie pojawienia się w przyszłości nowych pól eksploatacji, umowa również je obejmie, z uwagi na opisany powyżej zakaz obejmowania umową prawnoautorską pól eksploatacji nieznanych w  chwili jej zawierania. Nowe pola eksploatacji powinny być przedmiotem aneksu, czyli warto zawrzeć w umowie klauzulę renegocjacyjną.

 

Najnowsze Publikacje

Zaufali nam