Ochrona baz danych

Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych (Dz. U. Nr 128, poz. 1402 z późn. zm., dalej również jako u.o.b.d.) wprowadziła do polskiego systemu prawnego sui generis ochronę baz danych rozumianą jako usytematyzowany (uporządkowany) zbiór informacji lub innych materiałów (S. Stanisławska - Kloc, Ochrona baz danych, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z Wynalazczości i Ochrony Własności Intelektualnej 2002, z. 82).

CEL OCHRONY

Bazy danych niejednokrotnie stanowią rezultat znacznych nakładów osobistych i finansowych ich producentów. Wraz z rozwijającą się gospodarką wzrosła wartość użytkowa i rynkowa baz danych. Przed wejściem w życie powołanej wyżej ustawy, bazy danych korzystały z ochrony prawoautorskiej, pod warunkiem, że cechował je twóryczy i indywidualny charakter w rozumieniu prawa autorskiego, w przeciwnym razie takiej ochrony były pozbawione. W praktyce oznaczało to, że coraz więcej baz danych nie korzystała z ochrony, co stanowiło istotne zagrożenie dla interesów gospodarczych ich producentów (J. Barta, R. Markiewicz, Prawo autorskie, wyd. III, Warszawa 2013, s. 315).

W początkowej fazie obowiązywania ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych obowiązywała zasada, że ochronie na gruncie tego aktu prawnego podlegają tylko bazy danych, które nie spełniają cech utworu, a więc nie podlegają ochronie prawnoautorskiej. Nowelizacja z 2007 r. wprowadziła kumulatywną ochronę baz danych, zarówno na podstawie u.o.b.d. jak i prawa autorskiego.

PRZEDMIOT OCHRONY

Stosownie do art. 2 ust. 1 pkt 1 u.o.b.d. baza danych to nic innego jak zbiór danych lub jakichkolwiek innych materiałów i elementów zgromadzonych według określonej systematyki lub metody, indywidualnie dostępnych w jakikolwiek sposób, w tym środkami elektronicznymi, wymagający istotnego, co do jakości lub ilości, nakładu inwestycyjnego w celu sporządzenia, weryfikacji lub prezentacji jego zawartości. Systematyczność oznacza, że zbiór jest wewnętrznie zorganizowany w sposób planowy, przemyślany, według określonej zasady porządkujacej, np. w tabeli, wykresie, diagramie, wykazie, spisie chronologicznym. Konieczna jest również indywidualna dostępność składników bazy danych, czyli umożliwienie użytkownikowi dotarcia i zapoznania się z każdym składnikiem zbioru, bez potrzeby przeglądania wielu danych. Ustawa wymaga poniesienia przez producenta istotnej inwestycji wyrażającej się zarówno pracą ludzką, nakładami technicznymi lub finansowymi (Ibid. 318-319).

TREŚĆ PRAWA

Sui generis ochrona bazy danych daje producentowi uprawnienie do zakazywania pobierania i wtórnego wykorzystania  istotnej części informacji składających się na zawartość bazy danych (art. 6 ust. 1 u.o.b.d.), przy czym cel przeniesienia danych pozostaje bez znaczenia, może to nastąpić w związku z utworzeniem nowej bazy danych, w związku lub poza działalnością gospodarczą pobierającego. Wtóre wykorzystanie obejmuje zaś wszystkie formy publicznego udostępniania baz danych (Ibid. s. 321).

Jak już wcześniej wspomniano, ochrona odnosi się do istotnej części bazy danych. W tym miejscu należy podzilić pogląd Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 2 maja 2012 r., sygn. akt: I ACa 105/12 zgodnie z którym "część zawartości bazy danych może być uznana za istotną, gdy nieuprawnione korzystanie z niej zagraża poważnymi szkodami ze względu na amortyzację wydatków poniesionych przez producenta".

DOZWOLONY UŻYTEK

Ustawa o ochronie baz danych przewidziała pewne ograniczenia monopolu producenta w korzystaniu z baz danych. Otóż, w przypadku baz danych udostępnionych publicznie w jakikolwiek sposób, producent nie może sprzeciwić się pobieraniu lub wtórnym wykorzystaniu przez użytkownika, który korzysta z bazy danych zgodnie z prawem, w jakimkolwiek celu nieistotnej co do jakości lub ilości części jej zawartości (P. Waglowski, Ochrona baz danych, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Warszawa 2009, s. 6). Dozwolony użytek, o którym tu mowa, sprowadza się w zasadzie do zezwolenia na niekomercyjne posłużenie się bazą danych w charakterze ilustracji w celach dydaktycznych lub badawczych oraz do wykorzystania jej dla celów bezpieczeństwa wewnętrznego, postępowania sądowego lub administracyjnego i dotyczy wyłącznie nielektronicznych baz danych (J. Barta, R. Markiewicz, Prawo autorskie, wyd. III, Warszawa 2013, s. 324).

CZAS OCHRONY

Zgodnie z art. 10 u.o.b.d. czas trwania ochrony bazy danych liczy się od jej sporządzenia przez okres piętnastu lat następujących po roku, w którym baza danych została sporządzona. Jeżeli natomiast w okresie tym, baza danych została w jakikolwiek sposób udostępniona publicznie, okres jej ochrony wygasa z upływem piętnastu lat następujących po roku, w którym doszło do jej udostępnienia po raz pierwszy. W przypadku jakiejkolwiek istotnej zmiany treści bazy danych, co do jakości lub ilości, w tym jej uzupełnienia (aktualizacji), zmiany lub usunięcia jej części, mających znamiona nowego istotnego, co do jakości lub ilości, nakładu, okres jej ochrony liczy się odrębnie, albowiem niejako dochodzi do powstania nowej wersji bazy danych.
 
Adw. Marcelina Wilczyńska

 

Najnowsze Publikacje

Zaufali nam